Ιστορία θερμαλισμού στον Ελλαδικό χώρο

Αρχαία Ελλάδα

Από την Ομηρική εποχή (9ος π.χ. αιώνας) χρησιμοποιούνται τα θερμά λουτρά όχι μόνο για την καθαριότητα του σώματος αλλά και για την ανακούφιση των πόνων. Τον 5ο π.χ. αιώνα εμφανίζονται τα κοινά λουτρά, ιδιωτικά και δημόσια. Τις πρώτες ιατρικές παρατηρήσεις μας τις δίνει ο Ηρόδοτος (481 π.χ.) ο οποίος περιγράφει μερικές ιαματικές και συμβουλεύει η υδροθεραπεία να γίνεται την άνοιξη με θερμά νερά και το καλοκαίρι με ψυχρά. Καθορίζει ακόμη και τη διάρκεια της θεραπείας. Ο Ιπποκράτης στο σύγκραμα του (περί αέρων, τόπων, υδάτων) διαχωρίζει τα πόσιμα νερά σε ελώδη και όμβρια, αναφέρει δε ότι στα πετρώματα που αναβλύζονται θερμά νερά, περιέχεται σίδηρος, χαλκός, άργυρος, χρυσός, θείο κτλ. Καθορίζει επίσης και τις παθήσεις που ενδείκνυται η χρήση των θερμών και ψυχρών νερών.

Ρωμαϊκή αυτοκρατορία

Κατά την Ρωμαϊκή εποχή, πολυάριθμοι Έλληνες γιατροί οπαδοί του Ιπποκράτη ασχολήθηκαν με την υδροθεραπεία. (Ηρώφιλος, Ερασίστρατος, Αντώνιος Μούσας, Ασκληπιάδης της Προύσας και άλλοι). Ο Γαληνός πρώτος μας αναφέρει ότι η ατμόσφαιρα των λουτρών πρέπει να πληρούται ατμών, οι οποίοι δε προκαλούν μόνο εφίδρωση αλλά συμβάλουν και στη θεραπεία των παθήσεων του αναπνευστικού.

Βυζαντινή αυτοκρατορία

Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους, τα ιαματικά λουτρά άκμαζαν, ιδιαίτερα την περίοδο που αυτοκράτορας ήταν ο Τραϊανός (Σωτήρης Παναγιωτόπουλος, Καθηγητής ΑΠΘ, 1ο διεθνές συνέδριο για τα θερμομεταλλικά νερά και την ανάπτυξη των λουτροπόλεων, Θεσσαλονίκη, Οκτώβρης 1985). Κατά τα Βυζαντινά χρόνια μέχρι και τον 6ον μ.χ. αιώνα εξακολουθεί να γίνεται χρήση των Ιαματικών Υδάτων. Το Μεσαίωνα ο Θερμαλισμός παρακμάζει και αναβιώνει πάλι στις αρχές του 16ου αιώνα.

Οθωμανική αυτοκρατορία

Στο μουσουλμανικό πολιτισμό τα δημόσια λουτρά, με τη γενική άποψη περί υγιεινής και θρησκευτικής λειτουργίας τους, αποτελούσαν μια από τις παλιές παραδοσιακές μορφές κοινωνικής εικόνας. Οι μουσουλμάνοι πιστοί έπρεπε να χρησιμοποιούν το φρέσκο τρεχούμενο νερό και να αποφεύγουν το ζεστό στάσιμο των λουτήρων. Αυτή η θρησκευτική προδιαγραφή προσδιόρισε το είδος του εφιδρωτικού λουτρού, γνωστού ως χαμάμ, το οποίο ουσιαστικά αποτέλεσε το κυρίαρχο στοιχείο στις λουτρικές εγκαταστάσεις από τον 9ο αιώνα έως τη σύγχρονη εποχή. Το ζεστό νερό, είτε προερχόταν από φυσικές πηγές είτε από τεχνητές. Η χρήση των διακοσμητικών μοτίβων και παραστάσεων στους εσωτερικούς χώρους των λουτρών τεκμηριώνει το γεγονός ότι τα ισλαμικά λουτρά είναι η συνέχιση της αρχαίας και της πρωτοχριστιανικής παράδοσης. Ο τύπος του ατμόλουτρου, διαφημισμένου πλέον και από τις προσωπικές εμπειρίες των ιπποτών κατά την διάρκεια των Σταυροφοριών, συναντάται και σε άλλες χώρες της Δύσης. Η καθαριότητα του σώματος, που συμβολικά εκφράζεται και με το πλύσιμο των άκρων με τρεχούμενο νερό, προκειμένου ο πιστός να προσκυνήσει στο τέμενος, είναι γνωστή προδιαγραφή για τους πιστούς μουσουλμάνους. Γι’ αυτό και τα περισσότερα λουτρά-χαμάμ υπήρχαν κοντά στα τεμένη-τζαμιά

(Παπαδοπούλου Σοφία, Πτυχιακή εργασία, Η ιστορία των ιαματικών λουτρών και η μετεξέλιξη τους σε SPA, Θεσσαλονίκη 2012).